Ra’iisul wasaaraha Suudaan, Kaamil Idiris ayaa ku dhawaaqay in dowladdu ay dib ugu laabaneyso magaalada Khartoum, kaddib ku dhawaad ​​saddex sano oo ay ka shaqeyneysay caasimadda dalkaas ee Port Sudan.
Maalmihii ugu horreeyay ee dagaalka sokeeye ee u dhexeeyay Ciidamada Qalabka Sida ee Suudaan (SAF) iyo Xoogaga Taageerada Degdegga ah (RSF) ee Abril 2023, dawladdii la safnaa ciidanka ayaa ka carartay caasimadda, taas oo ay si degdeg ah u qabsadeen ciidamo iska soo horjeeda.
Dawladdu waxay dabo galisay inay si tartiib tartiib ah ugu soo laabato Khartoum tan iyo markii ay ciidamadu dib u qabsadeen magaalada bishii March ee la soo dhaafay.
“Maanta, waan soo laabanaynaa, xukuumadda rajadana waxay ku laabanaysaa caasimadda qaranka,” Idiris ayaa u sheegay wariyeyaasha Axaddii isagoo ku sugan Khartoum, kaasoo ay halakeeyeen dagaalka u dhexeeya SAF iyo RSF.
“Waxaan idiin ballan qaadeynaa adeegyo ka wanaagsan, daryeel caafimaad oo wanaagsan iyo dib u dhiska isbitaallada, horumarinta adeegyada waxbarashada… iyo si loo horumariyo adeegyada korontada, biyaha iyo nadaafadda,” ayuu yiri.
Muddo ku dhow laba sano, caasimadda Suudaan – oo ka kooban saddexda magaalo ee Khartoum, Omdurman iyo Khartoum North (Bahri) – waxay ahayd goob dagaal oo firfircoon.
Xaafadaha oo dhan ayaa la go’doomiyay, dagaalyahanada iska soo horjeeda ayaa madaafiic ku garaacay wabiga Niil, waxaana magaalada ka barakacay malaayiin qof.
Intii u dhaxaysay Maarso iyo Oktoobar, 1.2 milyan oo qof ayaa ku laabtay Khartoum, sida ay sheegtay Qaramada Midoobay.
Qaar badan ayaa helay magaalo leh adeegyadi si dirqi ah u shaqaynayay, guryahoodii oo burburay iyo xaafado ay ku calaamadsan yihiin qubuuraha ka samaysan cooshadaha ayaa hadda soo saaraya.
Dagaalka ayaa lagu qiyaasay in ay ku dhinteen tobanaan kun oo qof oo ka dhacay caasimadda oo kaliya, balse lama oga khasaaraha ka dhashay, maadaama qoysas badan ay ku qasbanaadeen in ay ku aasaan qabuuro ka sameysan cooshadaha.
Sida laga soo xigtay Qaramada Midoobay, dayactirka kaabayaasha muhiimka ah ee caasimadda ayaa ku kici doona ilaa $350m.
Bilihii la soo dhaafay, dowladda ayaa magaalada Khartoum ku qabatay qaar ka mid ah shirarka golaha wasiirada, waxaana ay bilowday dadaallo dib u dhis ah.
Magaaladu waxa ay ahayd mid degan, inkastoo RSF ay fulisay duqeymo diyaaradeed, gaar ahaan kaabayaasha dhaqaalaha.
Ciidamada ayaa weeraray bartilmaameedyada RSF
Dagaallada ayaa ka socda meelo kale oo dalka ballaaran ah.
Koonfurta Khartoum, RSF ayaa ka riixday gobolka Kordofan, ka dib markii ay ciidamada ka saartay xaruntii ugu dambeysay ee Darfur sanadkii hore.
Ciidamada Sudan ayaa Jimcihii sheegay in ay khasaare ba’an u geysteen RSF-ta intii lagu jiray hawlgallo cir iyo dhul ah oo todobaadkii la soo dhaafay ay ka fuliyeen gobollada Darfur iyo Kordofan.
War qoraal ah oo ka soo baxay militariga ayaa lagu sheegay in ciidamadoodu ay qaadeen weeraro ka dhan ah fariisimaha RSF, ayna ku burburiyeen ku dhawaad ​​240 gaadiidka dagaalka ah ayna dileen boqolaal dagaalyahano ah.
Waxa ay intaa ku dartay in ciidamada dhulka ay ku guulaysteen in dagaalyahanada RSF ay ka saaraan deegaano badan oo ka tirsan labada Darfur iyo Kordofan, waxaana socda howlgalo lagu baacsanayo canaasiirta harsan.
RSF ma aysan si degdeg ah uga hadlin hadalka ciidanka, waxaana xogta ay la wadaageen ciidanka aan si madax bannaan loo xaqiijin karin.
Colaadda ayaa sababtay in 11 milyan oo qof ay ku barakacaan gudaha iyo xudduudaha, waxayna abuurtay barakaca iyo dhibaatooyinka gaajada ugu weyn ee adduunka.
Dhowaan, QM waxay ku tilmaantay el-Fasher ee Waqooyiga Darfur inuu yahay “goobta dambiyada” ka dib markii ay galaangal u heleen magaalada oo dhan cidla ah markii ugu horeysay tan iyo markii ay la wareegeen, oo ay ku asteeyeen xadgudubyo ballaaran oo ay geysteen RSF bishii Oktoobar.
Shaqaalaha gargaarka caalamiga ah ayaa booqday el-Fasher ka dib wadahadalo socday toddobaadyo, iyagoo helay dad yar oo ku haray oo ahayd magaalo ay dadku ku badan yihiin oo ay ku nool yihiin dad badan.
In ka badan 100,000 oo dadka deegaanka ah ayaa naftooda uga cararay El-Fasher ka dib markii RSF ay la wareegtay gacan ku haynta 26-kii Oktoobar ka dib go’doomin 18 bilood ah, iyada oo kuwa badbaaday ay soo sheegeen dil wadareed salka ku haya isir iyo xarig baahsan.
Askarta SAF ayaa sidoo kale lagu eedeeyay in ay gaysteen gabood fallo intii uu socday dagaalka arxan darada ah.
SOURCE ALJAZEERA
XAFIISKA WARARKA SIYAASADA
DAYNIILE.COM
