Ugu yaraan 104 qof oo rayid ah ayaa lagu dilay weerarrada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka dhacay gobolka Kordofan ee dalka Suudaan iyadoo dagaalka u dhexeeya kooxaha millateriga ee iska soo horjeeda uu gaaray heerkii ugu sarreeyay ee dagaalka sokeeye ee aadka u ba’an ee socda sannadkii saddexaad.
Weerarada ayaa lagu garaacayay gobollada dhexe tan iyo horraantii Disembar, ilaa jimcihii, ka dib markii ay la wareegeen saldhig ciidan oo muhiim ah oo ay la wareegeen ciidamada gargaarka degdegga ah (RSF) ee Babnusa ka dib toddobaad dagaal xooggan.
Kordhinta ayaa barakicisay tobanaan kun, waxaana buux dhaafiyay xarumo caafimaad oo ay horey u cidhiidhiyeen cudurrada daacuunka iyo dengue, iyadoo dagaalka ugu weyn uu ka soo wareegayo Daarfuur ee galbeedka ilaa gobolka weyn ee dhexe ee Kordofan.
Weerarkii ugu khasaaraha badnaa ayaa laga soo sheegay xarumaha xanaanada caruurta iyo isbitaal ku yaala Kalogi, South Kordofan, halkaasi oo lagu dilay 89 qof oo ay ku jiraan 43 caruur ah iyo 8 dumar ah. Madaxa xuquuqul insaanka ee Qaramada Midoobay Volker Turk ayaa sheegay “in uu ka walaacsan yahay sii xoojinta colaadaha” wuxuuna ka digay in beegsiga xarumaha caafimaadka ay xadgudub ku tahay sharciga caalamiga ah ee bini’aadantinimada.
Lix ka mid ah nabad-ilaalinta Bangladeshi ee u adeegaya howlgalka Qaramada Midoobay ayaa la dilay markii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay ku garaaceen saldhiggooda Kadugli, caasimadda Koonfurta Kordofan, 13-kii Diseembar. Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa cambaareeyay waxa uu ugu yeeray “Weerarada Drones-ka ee naxdinta leh”, isaga oo xusay in weerarrada nabad-ilaalinta “ay noqon karaan dembiyo dagaal marka loo eego sharciga caalamiga ah”.
Maalin kadib, waxaa rasaas lagu furay Isbitaalka Dilling Military Hospital, iyadoo tirada dhaawacana ay kala duwan tahay. Shabakadda Dhakhaatiirta Suudaan ayaa soo warisay sagaal dhimasho ah iyo 17 dhaawac ah, iyadoo ku tilmaantay “bartilmaameedka joogtada ah ee xarumaha caafimaadka”.
Saraakiisha Qaramada Midoobay ayaa sheegay in lix qof ay ku dhinteen 12 kalena ay dhaawacmeen, kuwaas oo u badan shaqaalaha caafimaadka.
Ciidamada qalabka sida ee Suudaan (SAF) ee dowladda la safan ayaa weerarradaas ku eedeeyay RSF-ta, inkastoo kooxdu aysan ka jawaabin eedeymahaas.
Cudurada faafa ayaa sii kordhaya
Rabshadaha ayaa abuuray cawaaqib xumo bini’aadantinimo oo ka baxsan tirada dhimashada degdega ah. Wasiirka caafimaadka ee Waqooyiga Kordofan Iman Malik ayaa sheegay in gobolku uu diiwaan galiyay 13,609 xaaladood oo daacuun ah iyo 730 cudurada qandhada dengue ah, iyadoo boqolkiiba 30 xarumaha caafimaadka aysan sii shaqaynayn iskahorimaadka.
In ka badan 40,000 oo qof ayaa ka qaxay Waqooyiga Kordofan, halka dadka rayidka ah ay weli ku xayiran yihiin magaalooyinka go’doonsan, oo ay ku jiraan Kadugli iyo Dilling.
Heglig oo u dhow, oo RSF ay qabsatay ka hor inta aan lagu wareejin ciidanka Koonfurta Suudaan oo uu heshiis saddex geesood ah la galay ciidanka, ku dhawaad ​​2,000 oo qof ayaa u barakacay gobolka White Nile.
Dagaalka Kordofan waxa uu u taagan yahay fidinta colaadda ka dib qabsashadii RSF ee el-Fasher, oo ahayd meeshii ugu dambaysay ee ay ciidanku ku lahaayeen Darfur. Cilmi-baarayaal ka tirsan Shaybaarka Cilmi-baarista Bani’aadamnimada ee Dugsiga Yale ee Caafimaadka Dadweynaha (HRL) ayaa ku helay warbixin cusub in RSF ay dishay dad rayid ah oo isku dayayey inay ka baxsadaan magaalada, ka dibna si nidaamsan ay u bilaabeen inay burburiyaan caddaynta iyagoo aasaya, gubaya oo soo saaraya maydadka.
Kordhinta ayaa timid iyadoo dadaallada caalamiga ah ee nabad raadinta ay dib u bilowdeen. Madaxa SAF Abdel Fattah al-Burhan ayaa 15-kii Diseembar la kulmay dhaxal-sugaha Sacuudiga Maxamed Bin Salmaan, isagoo u muujiyay inuu diyaar u yahay inuu kala shaqeeyo madaxweynaha Mareykanka Donald Trump dadaallada nabadeed.
Maalintii xigtay, Masar iyo Maraykanku waxay si wadajir ah u diideen “isku day kasta oo lagu kala qaybinayo Suudaan” waxayna ku baaqeen xabbad-joojin dhammaystiran.
Suudaan ayaa kaalinta 1-aad ka gashay Liiska Gurmadka degdegga ah ee Guddiga Badbaadinta Caalamiga ah saddex sano oo isku xigta. Dagaalka oo billowday bishii April 2023, ayaa waxaa ku dhintay in ka badan 40,000 oo qof sida ay muujinayso tirokoobyada Qaramada Midoobay, inkastoo kooxaha gargaarka ay rumeysan yihiin in khasaaraha dhabta ah uu aad uga badan yahay. In ka badan 14 milyan oo qof ayaa ku barakacay waxa ay Qaramada Midoobay ugu yeertay dhibaatadii bini’aadantinimo ee ugu weynayd adduunka.
SOURCE ALJAZEERA
XAFIISKA WARARKA SIYAASADA
DAYNIILE.COM
