Waa maxay sababta budhcad-badeednimadu ay mar kale uga soo kacayso Soomaaliya – dagaalka Iranse ma ka masuul yahay?
Ugu yaraan saddex markab ayaa lagu bartilmaameedsaday afduubyo todobaadkan ka dhacay xeebaha Soomaaliya, taasoo ay falanqeeyayaasha ka cabsi qabaan inay soo noqnoqdaan burcad-badeeddii hore ee Geeska Afrika.
Dhulkan ayaa horaantii ilaa bartamihii 2000-aadkii waxa uu ahaa meesha ugu caansan aduunka ee budhcad-badeednimada, iyada oo isbahaysiga ciidamada badda ee caalamiga ahi ay aakhirkii jabiyeen khatartii ay ku hayeen maraakiibta caalamiga ah.
Sida laga soo xigtay Bangiga Adduunka, saameynta sanadlaha ah ee budhcad-badeedda Soomaaliya ay ku yeelatay dhaqaalaha adduunka ayaa gaadhay $18bn intii lagu jiray xasaradaha.
Afduubyada isdaba jooga ah ayaa soo socday tan iyo markaas, iyadoo dhowr shil ay ka dhaceen deegaanka sanadkan.
Si kastaba ha ahaatee, is dabajoogga degdega ah ee booyadaha booyadaha ee la qabtay toddobaadyadii la soo dhaafay, ayaa walaac kale sii kordhisay.
Hawlgallada Ganacsiga Badaha ee Boqortooyada Ingiriiska (UKMTO), oo bixisa macluumaadka amniga ee ku saabsan waddooyinka ganacsiga ee shirkadaha maraakiibta, ayaa sare u qaaday heerarka khatarta ah ee xeebaha Soomaaliya “mid la taaban karo” toddobaadkan waxayna uga digtay maraakiibta inay “si taxaddar leh u maraan”.
Waa kuwan waxa aan ka ognahay afduubyadii dhowaan dhacay:
Maxaa dhacay?
Saddex ilaa afar markab oo ganacsi ayaa la rumeysan yahay in lagu qabtay meel u dhow xeebaha Soomaaliya tan iyo 20-kii April.
Ciidamada badda ee Midowga Yurub ee EUNAVFOR ayaa sheegay in ciidamada badda Puntland ee PMPF ay ku wargeliyeen afduubkii markabka Alkhary 2 ee 20-kii bishan April lagu afduubtay markabka kalluumeysiga ah.
Warar ay heshay warbaahinta ayaa sheegaya in xeebaha waqooyiga Soomaaliya laga soo qabtay markab kaluumaysi oo sitay calanka Soomaaliya, kadibna la sii daayay.
Maalintii xigtay, EUNAVFOR waxay sheegtay in markabka kale ee Honor 25 lagu qabtay isla aagga. Wararka ay heleyso warbaahinta ayaa sheegaya in lix burcad badeed ah ay beegsadeen markabka siday ku dhawaad ​​18,000 oo foosto oo shidaal ah xeebaha maamul goboleedka Puntland. Waxaa la rumeysan yahay in ay ku xiran tahay inta u dhaxeysa Tuulooyinka Kalluumeysiga ee Xaafuun iyo Bandarbeyla, waxaana tan iyo markii la afduubtay ay saarnaayeen shan kale oo burcad badeed ah.
Markabkan ayaa markii hore u shiraacday dalka Imaaraadka Carabta, balse 2-dii bishan April ayay ahayd markii uu u soo laabtay dhinaca Muqdisho, iyadoo markaas kaddib uu ku guuldareystay inuu galo marin-biyoodka Hormuz. Waxaa saarnaa 17 shaqaale ah, oo ay ku jiraan dad u dhashay Pakistan, Indonesia, India, Sri Lanka iyo Myanmar, sida ay sheegtay BBC-da.
EUNAVFOR ayaa Talaadadii sheegtay in hantideeda ilaalada ay hareereeyeen markabka.
Abriil 22, PMPF ayaa sheegtay in Alkhary 2 la sii daayay dhammaan shaqaalihii markabkana ay bad qabaan, laakiin “Kooxda Action-ka ee Burcadbadeeda” ay ku sii jiraan markabka Honor 25.
26-kii Abriil, EUNAVFOR waxay sheegtay inay la socotay afduubka markab ganacsi oo kale, Sward.
UKMTO ayaa sheegtay in Sward lagu afduubtay meel 6 nautical miles (11km) waqooyi bari ka xigta magaalo xeebeedka Soomaaliya ee Garacad. Kooxda ilaalada badda ee Ingiriiska ee Vanguard ayaa sheegtay in 15-ka qof ee markabka saaran ay ka koobnaayeen laba qof oo Hindi ah iyo 13 Suuriyaan ah.
Maalintii xigtay, saraakiil ka tirsan Puntland ayaa shaaca ka qaaday in markab siday shamiitada oo ka babanaya calanka St Kitts and Nevis lagu afduubay xeebta Garacad ee gobolka Puntland. Waxaa la rumeysan yahay in sidoo kale loola jeeday Sward. Markabkan ayaa ka ambabaxay dalka Masar, wuxuuna ku sii jeeday magaalada Mombasa ee dalka Kenya, sida ay masuuliyiintu sheegeen, waxaana la socday sagaal burcad badeed ah oo hubeysan.
SOURCE ALJAZEERA
XAFIISKA WARARKA SIYAASADA
DAYNIILE.COM
